Decyzją komisji selekcyjnej film „Śmierć Zygielbojma” został zakwalifikowany do pokazu na 29. Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych EnergaCAMERIMAGE 2021 w ramach Konkursu Filmów Polskich. To kolejny już sukces tej produkcji, w dodatku jeszcze przed oficjalną premierą. Wcześniej film pokazywano w Konkursie Głównym 46. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Do kin wejdzie 5 listopada 2021. Poleca Monolith Films.
„Śmierć Zygielbojma” stanowi z pewnością jeden z najważniejszych filmów ostatnich lat. Poruszająca, oparta na faktach historia heroicznej walki jednego człowieka, Szmula Zygielbojma, o to, by świat dostrzegł tragedię milionów. Aż trudno uwierzyć, że mamy tutaj do czynienia z pierwszym dopiero biograficznym obrazem poświęconym temu bohaterowi. Reżyserią zajął się Ryszard Brylski, muzykę skomponował zaś laureat Oscara Jan A.P. Kaczmarek. Na ekranie zobaczymy plejadę polskich gwiazd, takich jak Wojciech Mecwaldowski, Karolina Gruszka, Aleksandra Popławska czy Marcin Bosak, oraz aktorów znanych z zagranicznych produkcji, jak Jack Roth czy Will Brown. Za produkcję filmu odpowiada Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, a powstał on przy wsparciu Polskiej Fundacji Narodowej i PISF.
Londyn 1943. Młody brytyjski reporter (Jack Roth) szuka materiałów, jakie mogłyby pchnąć jego karierę do przodu. Pewnego majowego dnia trafia na sprawę samobójczej śmierci tajemniczego przybysza z Polski. Temat, wydawałoby się, jakich wiele, ale dziennikarz wiedziony przeczuciem postanawia przyjrzeć się losom zmarłego. Wkrótce okaże się, iż opowieść ta powinna wstrząsnąć całym światem. Szmul Zygielbojm (Wojciech Mecwaldowski) w okupowanej Polsce zostawił rodzinę, aby wyruszyć z tajną misją najpierw do Nowego Jorku, a potem do Londynu. Miał przekazać przywódcom zachodniego świata informacje o ogromie zbrodni popełnianych przez Niemców na milionach europejskich Żydów. Starania Zygielbojma zderzyły się z murem obojętności i niezrozumienia. Zdał sobie sprawę, że nie jest w stanie sprawić, by ktokolwiek ruszył na pomoc jego mordowanym braciom, w akcie ostatecznej desperacji chwytających za broń w warszawskim getcie. Załamany swą bezsilnością poświęcił życie w nadziei, iż taka ofiara nie przejdzie bez echa. Teraz jego historia znajduje się w rękach młodego dziennikarza próbującego sprawić, żeby prawda wreszcie ujrzała światło dzienne.
Szmul Mordechaj Zygielbojm. Polsko-żydowski polityk lewicowy, członek Bundu, pełnił funkcję sekretarza generalnego Sekcji Żydowskiej Centralnej Komisji Związków Zawodowych, był radnym miejskim Warszawy, przez krótki czas należał do Judenratu (Rady Żydowskiej). Po rozpoczęciu II wojny światowej stał się jednym z organizatorów nielegalnej działalności Bundu w Warszawie. Stanowczo sprzeciwiał się koncepcji utworzenia w stolicy getta. Wzywał do stawienia oporu. Za działalność polityczną i publiczny sprzeciw groził mu areszt. Na początku 1940 roku, za namową partyjnych towarzyszy, wyjechał z Polski do Brukseli, następnie do Francji, a stamtąd do Stanów Zjednoczonych, gdzie włączył się w działalność Amerykańskiej Reprezentacji Bundu. Wszędzie publicznie wygłaszał odczyty na temat dramatycznej sytuacji Żydów w okupowanej przez Niemców Polsce. W lutym 1942 roku Zygielbojm został mianowany członkiem Rady Narodowej RP w Londynie, organu doradczego polskiego rządu na uchodźstwie. Raporty o dramatycznej sytuacji w gettach i masowej eksterminacji Żydów otrzymywał od polskiego podziemia i organizacji żydowskich w kraju. W grudniu 1942 roku, z tragicznym apelem od partyjnych towarzyszy w Warszawie, do Zygielbojma przybył Jan Karski. Zygielbojm apelował do Aliantów, wysłał list do amerykańskiego prezydenta, przemawiał na antenie BBC. Bezskutecznie. W nocy z 11 na 12 maja 1943 roku, cztery dni przed upadkiem powstania w getcie warszawskim, Szmul Zygielbojm popełnił samobójstwo.
Mam nadzieję, że historia Szmula Zygielbojma, uwieczniona w filmie w reżyserii Ryszarda Brylskiego, trafi do szerokich kręgów społeczeństwa w kraju i na świecie, w tym młodzieży szkolnej. Niech ten epizod historii Holokaustu w Polsce już nigdy nie pozostanie zapomniany – podkreśla Albert Stankowski, dyrektor Muzeum Getta Warszawskiego powstającego w stolicy.
reżyseria: Ryszard Brylski („Żurek”, „Cudowne lato”)
scenariusz: Ryszard Brylski / Wojciech Lepianka
muzyka: Jan A.P. Kaczmarek (nagrodzony Oscarem „Marzyciel”, „Niewierna”, „Quo Vadis”)
gatunek: dramat biograficzny
produkcja: Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, producent Włodzimierz Niderhaus
współfinansowanie: Polska Fundacja Narodowa, Polski Instytut Sztuki Filmowej
dystrybucja w Polsce i na świecie: Monolith Films
data premiery: 5 listopada 2021
